Κυριακή 28 Δεκεμβρίου 2014

Το έθιμο της Σιντιάνκας

Το έθιμο της Σιντιάνκας

Σιντιάνκα σημαίνει καθισμένες και είναι ένα έθιμο της Ανατολικής Ρωμυλίας. Σιντιάνκα ήταν η νυχτερινή εργασία των γυναικών που άρχιζε από το Σεπτέμβριο μέχρι τα πρώτα κρύα του Οκτώβρη. Όταν έπεφτε η νύχτα οι γυναίκες όλων των ηλικιών συγκεντρώνονταν στα σταυροδρόμια ή στις πλατείες. Εκεί άναβαν φωτιές και κάθονταν γύρω τους. Με τις ρόκες στα χέρια τους και τα αδράχτια έγνεθαν μαλλί. Με το νήμα αυτό ύφαιναν αργότερα τα βαριά ρούχα ( σαλβάρια και τσούκνες) που φορούσαν για να προστατευτούν από τον βαρύ χειμώνα. Η συγκέντρωση αυτή είχε έναν έντονο κοινωνικό χαρακτήρα και δεν αποτελούσε απλά μια εκδήλωση ενότητας και αλληλεγγύης. Λειτουργούσε και ως ένα είδος νυφοπάζαρου. Τα ανύπαντρα κορίτσια συνοδευόμενα από τις μητέρες τους, τις παντρεμένες αδερφές τους ή τις θείες τους είχαν την ευκαιρία να γνωριστούν καλύτερα με τα ανύπαντρα αγόρια τα οποία κατά τη διάρκεια της νύχτας συγκεντρώνονταν γύρω τους ως προς την αναζήτηση της “καλής” τους.
Αυτή η διαδικασία αναδεικνύει μέρος της ελεύθερης βούλησης που επικρατούσε στην νοοτροπία των ανατολικορωμυλιώτων. Ωστόσο και η απουσία των πατεράδων οι οποίοι πολλές φορές την συγκεκριμένη χρονική περίοδο έλειπαν μακριά στα βουνά, ώστε να φέρουν την απαιτούμενη ξυλεία που χρειάζονταν η οικογένειά τους για να αντιμετωπίσει το χειμώνα, διευκόλυνε αυτή την επαφή. Όσο διαρκούσε η σιντιάνκα οι γυναίκες τραγουδούσαν. Ξεχώριζαν τα τραγούδια των κοριτσιών τα οποία είχαν ιδιαίτερους στίχους και ύφος στην ερμηνεία τους. Οι φωνές τους έπρεπε να είναι μακριές και διεισδυτικές για να μπορούσαν να ακούγονται δυνατά μέσα στην νύχτα. Αυτός ήταν ο τρόπος για να στείλουν τα μηνύματα αγάπης τους προς τον εκλεκτό της καρδιάς τους.





Εργασία της μαθήτριας :  Αθηνάς Τσαρσηταλίδου

Πηγές :
el.wikipedia.org
ellinikiparadosi.wordpress.com
anatolikiromilia.com

Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2014

Η Πιπερούγκα, ένα γνωστό έθιμο της Ανατολικής Θράκης

Πιπερούγκα




Την ηµέρα που οριζόταν ότι θα γίνει η Πιπερούγκα έβγαιναν όλες οι γυναίκες στα χωράφια και μάζευαν ένα είδος άγριων κρίνων τις λεγόμενες κοκοµίξες . Μ αυτές θα έντυναν το κοριτσάκι από πάνω µέχρι κάτω, µετέτοιο τρόπο ώστε να φαίνονται µόνο τα µάτια του .Τέλος στο κεφάλι τουτοποθετούσαν ένα στεφάνι µε λουλούδια.Στην είσοδο κάθε σπιτιού σταματούσαν .Έβγαινε τότε η νοικοκυράκρατώντας µια κούπα νερό .Μ ΄αυτό το νερό ράντιζε την Πιπερούγκα μουρμουρίζοντας « κύριε βρέξε ,Κύριε βρέξε » και τέλος έριχνε το υπόλοιπο νερό στα κεραµίδια του σπιτιού ,και εύχονταν όπως τρέχουν αυτά τα νερά να τρέχουν και της βροχής τα νερά.



Παρατηρήσεις

Οι εργασίες προχωράνε καλά. Όσοι δεν έχετε αποφασίσει με τι θα ασχοληθείτε μπορείτε να πάρετε ιδέες και φυσικά να ασχοληθείτε και εσείς με τα ίδια θέματα προσπαθώντας να προσθέσετε νέες πληροφορίες - ή να επιβεβαιώσετε όσες ήδη υπάρχουν.

Δεν έχετε βρει (προς το παρόν) αρκετές φωτογραφίες, ώστε να κάνουμε και τις παρουσιάσεις πιο ενδιαφέρουσες. Αν βρείτε φωτογραφίες ή εικόνες από πόλεις και χωριά των περιοχών που μας ενδιαφέρουν, στείλτε τες  να τις συνδέσουμε (όσο μπορούμε) με τα έθιμα. Βέβαια οι φωτογραφίες καλό είναι να είναι παλιές (όχι σύγχρονες δηλαδή) για να ταιριάζουν με το θέμα μας)

Βλέπω ότι σε πολλά θέματα ασχολείστε και με έθιμα της Δυτικής Θράκης... Δεν πειράζει, άλλωστε φαντάζομαι ότι παρόμοια έθιμα θα υπήρχαν σε όλη τη Θράκη...

Χριστουγεννιάτικα έθιμα ΙΙ


Εργασία της μαθήτριας Κανταρτζή Χρ. του Β3

Σάββατο 6 Δεκεμβρίου 2014

Χριστουγεννιάτικα έθιμα

Εργασία των μαθητριών Γρηγοριάδου Θ. και  Γρηγοριάδου Σ.:

Τα ΚόλιανταΟι προετοιμασίες στη Θράκη, ιδιαίτερα για τα αγόρια ξεκινούσαν από την αρχή της Σαρακοστής, δηλαδή τα κάλαντα των μικρών παιδιών από χωριά του Έβρου, ενώ ο κ. Βραχιόλογλου τόνισε πως στη Θράκη τα παιδιά μέχρι το 1930 και λίγο αργότερα, από βδομάδες μπροστά και σαν έμπαινε η Σαρακοστή για τα Χριστούγεννα, άρχιζαν να ετοιμάζονται για τα «Κόλιαντα», κάνοντας πρόβες, φωνάζοντας στις γειτονιές κάθε βράδυ σχεδόν. Έτσι το πρωί της Παραμονής των Χριστουγέννων, πανέτοιμα πλέον, με τις ομάδες τους ξεχύνονταν στα θεοσκότεινα σοκάκια του χωριού, κρατώντας στα χέρια τους χοντρά και μακρυά ξύλα, τις «τσουμάκες». Τα ξύλα αυτά δεν ήταν μόνο σύμβολο της γιορτής, που συμβολίζανε τα ραβδιά των ποιμένων της Βίβλου. Ήταν τα προστατευτικά τους μέσα από τις επιθέσεις των σκυλιών. Μ’αυτές επίσης θα χτυπούσαν τις πόρτες των σπιτιών, για να τους ανοίξουν. Στα χωριά των προσφύγων από την Ανατολική Θράκη τα παιδιά (πάντα τα αγόρια) έλεγαν τα δικά τους «κόλιντα», σαν αυτό που λένε ακόμα στο Φυλακτό, χωριό του Δήμου Τυχερού, του νομού Έβρου: «Κόλιντα μπάμπου-Δος μας μια κλουρίτσα-Ας είνι σταρίσια-Ας είνι καλαμποκίσια-Κόλιντα μπάμπου». Στο Πύθιο, χωριό της επαρχίας Διδυμοτείχου, τα μικρά παιδιά έβγαιναν στους δρόμους του χωριού, για να πουν τα «κόλιντα». Λέγαν λοιπόν τα Πυθιωτάκια : «Κόλιντα μπάμπου,τσικ,τσικ,τσικ». Στη Νέα Βύσσα, της επαρχίας Ορεστιάδας, τα μικρά παιδιά, κρατώντας το καθένα από μακριά βέργα, που στην άκρη κατέληγε σε θύσανο, την παραμονή των Χριστουγέννων, λέγανε το: «Κο,κο,κο-Μπι,μπι,μπι-Τικ,τικ,
τικ-Κόλιντρα-Να τη φαν τα σκυλιά-Κι την αλιπούς-Πούφαγε μια πουλιά-Κι έναν κουτσοπέτεινου».Τα πολύ μικρά αυτά «τραγούδια», κατάλληλα όμως για την ηλικία τους, τα λέγανε τα αγοράκια από τις πρώτες πρωινές ώρες της Παραμονής μέχρι το μεσημέρι. Από εκεί και μετά είχαν το λόγο οι παρέες των μεγάλων παιδιών, των παλικαριών, που τραγουδούσαν τα χριστουγεννιάτικα τραγούδια τους από το βράδυ της Παραμονής, όλη τη νύχτα μέχρι και ολόκληρη την Πρώτη μέρα των Χριστουγέννων. Κάθε χωριό, βέβαια, είχε και τα δικά του χριστουγεννιάτικα τραγούδια, που διαφέρανε από τα γειτονικά χωριά τόσο στη μελωδία όσο και στα λόγια.

«Τα ιννιά φα(γ)ιά»


Το βραδινό τραπέζι της Παραμονής των Χριστουγέννων, περιλαμβάνει «τα ιννιά φα(γ)ιά». Το βράδυ αυτό έπρεπε στο τραπέζι να είναι στρωμένο με εννέα φαγητά. Το κυρίως φαγητό ήταν τα φασόλια. Στο «σοφρά» υπήρχαν επίσης: λάχανο τουρσί, ελιές, χαλβάς, πατάτες, καρπούζι, σαραγλί, βαρβάρα, αλάτι, κρεμμύδι, σκόρδο, κ.α.


Τα χοιροσφάγια
Το Δωδεκαήμερο ξεκινά από την παραμονή των Χριστουγέννων και φτάνει μέχρι και τα Φώτα. Το Δωδεκαήμερο, όπως ανέφερε ο κ. Βραχιόλογλου, άρχιζε από την Παραμονή των Χριστουγέννων, με το σφάξιμο των γουρουνιών που ήταν αυτό που κυριαρχούσε τη μέρα αυτή σ’όλα τα χωριά αλλά και σ’αυτές ακόμα τις πόλεις της Θράκης. Οι ίδιοι οι νοικοκυραίοι ή ομάδες μικρές ανδρών έσφαζαν τα γουρούνια τα δικά τους,των συγγενών τους, αλλά και γενικά όλου του χωριού. Όλοι τρέφανε γουρούνια στα σπίτια τους, στα κουμάσια, «γιατί Χριστούγεννα χωρίς χοιρινό κρέας στο σπίτι δεν μπορούσαν να νοηθούν». Μάλιστα το σφάξιμο των γουρουνιών ήταν παλιό έθιμο, κατάλοιπο μάλιστα κάποιας ειδωλολατρικής λατρείας. Οι Ρωμαίοι στα Σατουρνάλια, που γιορτάζονταν στις 17-25 Δεκεμβρίου, θυσιάζανε χοίρους στον Κρόνο και στη Δήμητρα, για να δώσει η γη καλούς και πλούσιους καρπούς.

Από το γουρούνι που σφάζονταν, προκύπτει και ένα μοναδικό θρακιώτικο έδεσμα, αυτό της Μπάμπως, που είναι το έντερο του γουρουνιού γεμιστό με κρέας, ρύζι και μπαχαρικά. Όπως μας είπε ο κ. Βραχιόλογλου από το γουρούνι που έσφαζαν την παραμονή δεν πετιόταν τίποτα. Η Μπάμπω ήταν το πρώτο φαγητό που θα έτρωγε η οικογένεια μετά από τη νηστεία των 40 ημερών, μάλιστα το έβραζαν όλη τη νύχτα σε σιγανή φωτιά για να είναι έτοιμο όταν θα γύριζε η οικογένεια από την εκκλησία.

Άλλο ένα χαρακτηριστικό φαγητό ήταν η Πουσουρτί, που αποτελείται από χοιρινό κρέας, το οποίο διατηρούνταν μέσα στο λίπος του. Σε όλα τα χωριά υπήρχε πολύ έντονο το αίσθημα της αλληλεγγύης, όπως χαρακτηριστικά μας είπε ο κ. Βραχιόλογλου, μιας και το κρέας το μοιράζονταν πάντα με τις οικογένειες που δεν είχαν την δυνατότητα να θρέψουν ένα γουρούνι.

Οι μεταμφιέσεις

Στη διάρκεια του Δωδεκαημέρου, δηλαδή τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνεια, οι μεταμφιέσεις ήταν οι χαρακτηριστικότερες εκδηλώσεις της γιορταστικής αυτής περιόδου. Στη Θράκη, στη Μακεδονία, στο Μικρασιατικό Βορρά αλλά και στον Πόντο οι μεταμφιέσεις «έπαιρναν και έδιναν». Οι μεταμφιεσμένοι θύμιζαν στους συγχωριανούς τους-με το δικό τους χαρακτηριστικό τρόπο-τη μεγάλη μέρα της Χριστιανοσύνης, τα Χριστούγεννα. Έτσι παρακολούθησαν το έθιμο «ο Πουρπούρς», το οποίο πραγματοποιούσαν οι κάτοικοι του Ισαακίου τη Δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, πολλές φορές, όμως, και την Τρίτη. Καθαρό προσφυγικό έθιμο, το’φεραν το 1922 οι «Σακπασιώτες» από τα εφτά απέναντι χωριά της Ανατολικής Θράκης, όταν μετεγκαταστάθηκαν στις καινούργιες τους πατρίδες εδώ στη Δυτική Θράκη (από το Κούρτι, Τσαλί, Δανιήλιοι...).

Ο Πουρπούρης, φορούσε προβιά ή κάπα τσομπάνη μια μάσκα απο νεροκολοκύθα και κουδούνια στη μέση, πήγαινε από σπίτι σε σπίτι, με τη συνοδεία νέων του χωριού και έλεγε τα χριστουγεννιάτικα τραγούδια.

Τα κόλιαντα


Εργασία των μαθητριών Μπίκου Ι. και Παπαδαμιανού Ε. Εννοείται ότι μπορείτε να ασχοληθείτε και οι υπόλοιποι με τα ίδια έθιμα προσθέτοντας περισσότερες πληροφορίες...

Χριστουγεννιάτικα έθιμα


Εργασία της μαθήτριας Κατσαβέλη Παναγιώτας του Β3... Εννοείται ότι μπορείτε να ασχοληθείτε και οι υπόλοιποι με τα ίδια έθιμα προσθέτοντας περισσότερες πληροφορίες...

Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014

Έθιμα Ανατολικής Θράκης και Ανατ. Ρωμυλίας

Εργασία των μαθητριών Γεωργιάδου Θεοδώρας και Γεωργιάδου Στυλιανής. Μπορείτε, φυσικά, να ασχοληθείτε με τα ίδια έθιμα ώστε να εμπλουτίσουμε τις εργασίες και να τις να τις αναρτήσουμε εμπλουτισμένες... 

"Το κάψιμο του Τζάρου"Εδώ αναβιώνει το παλιό έθιμο "Το κάψιμο του Τζάρου". Σύμφωνα με την τοπική παράδοση ο "Τζάρος" ή η "Τζάρους" κατά τους κατοίκους της Ανατολικής Θράκης ήταν ένα κατασκευασμένο ανθρώπινο ομοίωμα, τοποθετημένο πάνω σε ένα σωρό από πουρνάρια. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, καιγόταν στο κέντρο αλάνας, πλατείας ή σε υψώματα για να μην έχουν το καλοκαίρι ψύλλους. Το έθιμο αυτό το έφεραν οι πρόσφυγες από το Σαμακόβ της Ανατολικής Θράκης και αναβιώνει κάθε χρόνο από τους κατοίκους του ομώνυμου συνοικισμού, ο οποίος βρίσκεται κοντά στη γέφυρα του ποταμού Κόσυνθου της Ξάνθης. Η ονομασία "Τζάρος" προσήλθε από τον ιδιόρρυθμο ήχο που δημιουργούσε η καύση του θάμνου "τζ, τζ, τζ,..". Μετά την ολοκλήρωση του εθίμου, ακολουθεί ένα φαντασμαγορικό θέαμα με πυροτεχνήματα.



ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ, το έθιμο του Μπέη και γαϊδουροδρομία Αναβίωση του εθίμου του "Μπέη" που περιέχει διονυσιακά στοιχεία και σατυρικό χαρακτήρα. Ο Μπέης είναι ένας ώριμος άντρας με μουστάκι, ντυμένος με "γούνα", βαμμένος με κοκκινάδι, πολλά στολίδια, μαύρο φέσι, μπότες και φέρει μαζί του ραβδί, πιστόλια και ναργιλέ. Μέσα από αυτή την αναπαράσταση σατιρίζονταν η τουρκική κατοχή και η ανέχεια της εποχής εκείνης. Προηγείται όλων ο τελάλης, ακολουθεί η φρουρά του Μπέη, δηλ. οι αστυνομικοί του, έπειτα εκείνος, οι αυλικοί και οι γεωργοί που αναπαριστούν γεωργικές εργασίες της εποχής εκείνης. Το ντύσιμο όλων σχεδόν των προσώπων βασίζεται σε ρούχα παλαιότερων εποχών και στον αυτοσχεδιασμό. Αφού τελειώσει η "γύρα" του μπέη, γίνεται αναπαράσταση των τοπικών εργασιών (όργωμα, θερισμός) από τους γεωργούς. Ακολουθεί γαϊδουροδρομία και ρωμαϊκή πάλη. Μετά την ολοκλήρωση της ρωμαϊκής πάλης στο Μεσοχώρι, ο κόσμος μαζεύεται στις ταβέρνες, με το προσωπικό του Μπέη, πίνει και διασκεδάζει με παραδοσιακά όργανα της περιοχής.


Ραγκούτσια
Στο Πύθιο τα μικρά παιδιά έβγαιναν στους δρόμους του χωριού για να πουν τα  "κόλιαντα"  μια μέρα νωρίτερα από την παραμονή των Χριστουγέννων, δηλαδή στις 23 Δεκεμβρίου.
Τα αγοράκια, από νωρίς το πρωί, ξεχύνονταν στα σοκάκια του χωριού και φώναζαν: " Kόλιντα,μπάμπου τσικ,τσικ,τσικ ...;."
Ανήμερα τα Χριστούγεννα τα παλικάρια του χωριού χωρίζονταν σε μικρές ομάδες και γύριζαν όλα τα σπίτια. Την κάθε ομάδα την αποτελούσαν τέσσερα άτομα. Στο δρόμο λέγανε τραγούδια του δρόμου και μέσα στο σπίτι το: «Σαράντα μέρις έχουμι Χριστό που καρτερούμε ...;»
Τα Ρουγκάτσια, δηλαδή οι παρέες των παλικαριών, όταν έμπαιναν στο σπίτι κάθονταν, όπου τους έβαζαν οι νοικοκυραίοι, και τραγουδούσαν εναλλάξ δυο-δυο το παραπάνω τραγούδι. Κι αυτό για να "ξεκουράζουν" τη φωνή τους.

Γιατί το τραγούδι ήταν πολύ μεγάλο, χωρίς ενδιάμεσα "ξεκουράσματα", και  θα δυσκολεύονταν να τα βγάλουν πέρα.
Εξάλλου έπρεπε να τραγουδήσουν σε πολλά σπίτια και μέχρι αργά το βράδυ της μέρας των Χριστουγέννων. 
Όταν θα 'ρχονταν τα Ρουγκάτσια στο σπίτι έπρεπε όλα τα μέλη της οικογένειας να βρίσκονται εκεί. Σπίτι κλειστό τα Ρουγκάτσια δεν έπρεπε να βρουν. Το'χανε σε κακό.
Κάθονταν, τραγουδούσαν, έπαιρναν το κέρασμά τους, το φιλοδώρημά τους (χρήματα ) και φεύγανε για άλλο σπίτι.

Ήθη και έθιμα Ανατ. Ρωμυλίας και Ανατ. Θράκης


Η εργασια είναι του μαθητή Κάκαρη Παναγιώτη του Β3. Μπορείτε να πάρετε ιδέες και να αναλάβετε κάποιο από αυτά τα έθιμα (ή φυσικά και άλλο που θα βρειτε εσείς) προκειμένου να τα εμπλουτίσουμε και να τα αναρτήσουμε στο blog... Περιμένω mail μέχρι την Κυριακή με τις ομάδες...

Τρίτη 2 Δεκεμβρίου 2014

Το έθιμο της "Βαρβάρας"


Ας αρχίσουμε τις εργασίες: Στις 4 Δεκεμβρίου είναι της Αγίας Βαρβάρας, ξεκινάμε λοιπόν με το έθιμο της "Βαρβάρας". Ανεβάζω την εργασία που έκανε η Τσακαλώζου Νικολέτα του Α4 σχετικά με τη "Βαρβάρα". Την Πέμπτη μάλιστα, μετά το μάθημα, θα συγκεντρωθούμε στην αίθουσα 12 για να δοκιμάσουμε "Βαρβάρα". Αφού βγάλουμε και μερικές φωτογραφίες από την προετοιμασία της "Βαρβάρας" θα εμπλουτίσουμε την παραπάνω εργασία, οπότε αν βρείτε και άλλες πληροφορίες να τις φέρετε ή να τις στείλετε με mail για να τις αναρτήσουμε...